Fractal

Το αγαπημένο μου βιβλίο από την Αμάντα Μιχαλοπούλου

Της Εύας Στάμου //

 

978-960-03-5196-5bΤο «Πώς να κρυφτείς» είναι ένα υπαρξιακό μυθιστόρημα, με υπόρρητο θέμα το πώς δημιουργείται ο εαυτός, αν το ποιοι είμαστε συνιστά αντικείμενο ενσυνείδητης επιλογής ή ένα αυθαίρετο αποτέλεσμα της τύχης.

 

Πέντε πρωτοπρόσωποι αφηγητές, παρουσιάζουν διαφορετικές όψεις της ίδιας ιστορίας. Η φωνή που κυριαρχεί είναι του Στέφανου Υψηλάντη, κεντρικού ήρωα του βιβλίου. Ο Στέφανος βιώνει μία διχοτόμηση: βρίσκεται ανάμεσα σε δύο πατρίδες, δύο οικογένειες, δύο εαυτούς. Επιχειρεί ένα εξωτερικό και εσωτερικό ταξίδι τόσο αφυπνίζοντας τη μνήμη του, όσο και αναζητώντας κομμάτια από το παρελθόν του μέσα από συζητήσεις με ανθρώπους που τον καθόρισαν, μέσα δηλαδή από την οπτική των άλλων.

Η βίαιη διακοπή της ζωής του στην Ελλάδα όταν ήταν μόλις τεσσάρων ετών (μέσω της απαγωγής του από ένα ζευγάρι Γερμανών επισκεπτών που είχαν χάσει το μοναχοπαίδι τους) και η μεταφορά του στο Βερολίνο, όπου θα παραμείνει επτά ολόκληρα χρόνια πριν επιστρέψει στην οικογένειά του, δημιουργεί μία ασυνέχεια ορατή και στο παρόν. Ο Στέφανος δυσκολεύεται πολύ να συνθέσει τα κομμάτια που αποτελούν το ψηφιδωτό της ταυτότητάς του, παραβλέποντας όχι μόνο τις δικές του συναισθηματικές ανάγκες, μα και αυτές των κοντινών του προσώπων που μάταια προσπαθούν να συνδεθούν μαζί του σε ένα βαθύτερο επίπεδο.

Η ανικανότητα του ήρωα να προφυλάξει τον εαυτό του από τα πάθη και τις αδυναμίες των άλλων κατά την παιδική του ηλικία, τον ώθησαν στην δημιουργία αυστηρών ορίων ανάμεσα στο Δημόσιο και το Ιδιωτικό προκειμένου να προστατευθεί όχι μόνο από την σκληρότητα των σχέσεων αλλά και από την τυχαιότητα της ύπαρξης, γεγονός που από τη μία τον κρατάει ασφαλή κι από την άλλη αποτελεί πηγή προβλημάτων όταν επιχειρεί να φτιάξει στενές σχέσεις.

Η εσωτερική αναζήτηση του τριανταπεντάχρονου Στέφανου, που ολοκληρώνει τον κύκλο της λίγο πριν τη μέση ηλικία, είναι μια διαδικασία βασανιστικά αργή κι οδυνηρή, τόσο για τον ίδιο όσο και για τους αγαπημένους του, τις αδερφές, τους φίλους, την σύντροφό του.

Αυτό που παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον είναι ότι η Αμάντα Μιχαλοπούλου δεν αναλύει την διχασμένη ταυτότητα κάποιου πρόσφυγα ή μετανάστη, αλλά κατασκευάζει έναν χαρακτήρα που ζει τον βαθύ διχασμό ενός ανθρώπου που έχει ουσιαστικά δύο ταυτότητες πολύ διαφορετικές μεταξύ τους, που κουβαλάει δύο αντιθετικές κουλτούρες που ενσταλάχτηκαν μέσα του σε παιδική και εφηβική ηλικία, με αποτέλεσμα να μην γνωρίζει που ανήκει και ποιο παρελθόν θα ήθελε να υιοθετήσει οριστικά για τον εαυτό του. Η αμφισημία της αφήγησης αντανακλά την διχοστασία του εαυτού, στερώντας από τον Στέφανο την σιγουριά που παρέχει στον καθένα μας η ύπαρξη μιας δεδομένης εθνικής ή θρησκευτικής παράδοσης.

 

Αμάντα Μιχαλοπούλου

Αμάντα Μιχαλοπούλου

 

Ο Στέφανος κάποια στιγμή θα αναγκαστεί να επιλέξει που πραγματικά ανήκει. Η καρδιά του φαίνεται να τον οδηγεί στο Βερολίνο: η σύντροφός του είναι Γερμανίδα, ο τρόπος ζωής που του ταιριάζει αυτός του σύγχρονου βορειοευρωπαίου, ακόμα και οι γαστριμαργικές συνήθειές του είναι γερμανικές.  Η ένταση, το πάθος και ο υπέρμετρος συναισθηματισμός της πρώτης πατρίδας και οικογένειάς του στην Ελλάδα τον αναστατώνουν, τον εμποδίζουν να δώσει στην καθημερινότητά του την ροή που είναι απαραίτητη για να συνθέσει με επιτυχία τα κομμάτια της ταυτότητάς του, υπάρχει κάτι επιθετικά παρεμβατικό στην συμπεριφορά των Ελλήνων συμπατριωτών του που για να ξεπεραστεί χρειάζεται δύναμη κι αποφασιστικότητα, ιδιότητες που ο Στέφανος δεν φαίνεται να διαθέτει.

Για τον Στέφανο, η ελευθερία, η δημιουργικότητα, η γείωση στο παρόν και η αισιόδοξη ενατένηση του μέλλοντος επιτυγχάνονται πιο εύκολα στο Βερολίνο από ό,τι στην Αθήνα. Το αστικό τοπίο κάποιες στιγμές συνδέεται με την γεωγραφία της μνήμης του ήρωα, προσδίδοντας στην πόλη πρωταγωνιστικό ρόλο.

Άλλωστε, όπως επισημαίνει η συγγραφέας προς το τέλος του μυθιστορήματος, μέσα από τα χείλη του Στέφανου, ενός ήρωα που με την σιωπή του λέει πολλά, αφυπνίζοντας τη διαδικασία στοχασμού του αναγνώστη: «Δεν συζητούσαμε όσα είχαν συμβεί. Γερμανικοί τρόποι σημαίνει να μιλάς για το παρόν και να σχεδιάζεις με σύνεση το μέλλον».

 

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Back to Top